Pages Navigation Menu

Systeemfraude en efficiency

De belastingdienst heeft vorig jaar door ‘systeemfraude’  170 miljoen euro aan onterechte toeslagen uitbetaald aan oplichters. Als je de details leest dan valt te concluderen dat dergelijke fraudes konden plaatsvinden door gebrek aan controle.

Opnieuw zie je  de effecten van de hedendaagse managementcultuur. De bestuurders nemen de dagelijkse gang van zaken in hun organisatie uitsluitend waar via papieren rapporten, welke ze onderling bespreken. Signalen uit lagere niveaus van de organisatie over wat niet goed gaat, sijpelen meestal niet door, omdat ze nooit eens gewoon rondlopen en met medewerkers op uitvoerend niveau spreken.

Omdat managers in de vigerende bestuurscultuur hun eigen werkzaamheden veruit het belangrijkste vinden, vergeten ze totaal het eigenlijke doel van de organisatie. In geval van de belastingdienst: ” Het binnenhalen van belastinginkomsten voor de rijksoverheid volgens de regels van de belastingwetgeving.” Binnen dit kader is controle van belastingaangiften het kernproces. Als de belastingdienst dus niet goed controleert, faalt de organisatie en falen de managers.

Voor controle zijn mechanische computercontroles niet voldoende, daar heb je intelligente mensen voor nodig, niet eens van academisch niveau. Ik herinner me het telefoontje in de jaren tachtig van een commies  van de belastingdienst, die me vroeg of ik in mijn studeerkamer al weer nieuwe vloerbedekking had gelegd (dat had ik een jaar eerder ook opgegeven). Mensen die met gezond verstand de juiste vragen stellen dus.

Nu blijken zelfs de meest simpele controles niet meer te worden uitgevoerd. Een meneer die jaren een zeer laag inkomen heeft en dan opeens een heel hoog salaris. Die vorig jaar geen kinderen had en nu opeens 3, waarvoor gaarne kindertoeslag. Die vorig jaar geen eigen huis had en nu opeens een kapitaal aan hypotheekrente aftrekt. Die ondanks dat hoge inkomen zoveel ziektekosten declareert dat hij thuis zeker permanent op bed moet liggen. Allemaal fiscale fantasie, die tienduizenden euro’s  aan alvast terugbetaalde belasting opleverde, zonder enigerlei controle. We winden ons op over Griekenland (eilanden met allemaal blinde arbeidsongeschikten), daarom geven Nederlandse belastingambtenaren nu les aan Griekse collega’s. Maar we hebben inmiddels zelf last van die spreekwoordelijke Mediterrrane slordigheid.

Voor die 170 miljoen onterecht uitbetaalde toeslagen had de belastingdienst  5 jaar 800 mensen voorlopige aangiftes kunnen laten controleren. Maar dat wordt beschouwd als economie van de koude grond. Het enige managementdoel is en blijft meestal  om met minder mensen meer werk te doen, efficiënter te werken dus, ook al blijkt dit in lijnrechte tegenspraak met het doel van de organisatie.

Facebooktwitterlinkedinmail