Pages Navigation Menu

Manipuleren met waarheid

In het huidige tijdperk van onbeperkt luidruchtig meningen ventileren, delft de waarheid als sociaal kernbegrip het onderspit. Tegenwoordig roept iedereen: “dat is jouw waarheid, absolute waarheid bestaat niet”. Die bewering stelt waarheid gelijk aan een individuele mening. Als we zo tegen waarheid aankijken, dan is er geen enkele basis meer voor overeenstemming tussen mensen, behalve pure machtsuitoefening. Dat zien we dan ook in de politiek.

Inderdaad er bestaat geen absolute waarheid op welk terrein van het menselijk leven dan ook. Maar gradaties van waarheid kunnen wel worden onderscheiden. Als we het hebben over feitelijke materiële zaken in de wereld, dan kunnen wetenschappers op basis van theorieën, toetsing en voorspellingen tot waarheden komen, die voor “waar” gehouden (meer waarschijnlijk dan andere verklaringen) mogen worden tot er een betere theorie is. Dan geldt dat de waarheid van vandaag de vergissing van gisteren is.

In de wereld van de onderlinge sociale relaties tussen mensen en gedrag van een individuele mens kunnen slechts op beperkte wijze wetenschappelijke waarheden worden geponeerd; immers toetsing van sociale- en psychologische theorieën is via experimenten maar beperkt mogelijk. Dit geldt helemaal voor onze derde werkelijkheid: de wereld van de betekenissen en waarden, welke mensen toekennen aan alles wat in hun individuele werkelijkheid aanwezig is.

Kortom er zijn er wetenschappelijke waarheden, welke we met enige zekerheid kunnen weten. Alle andere waarheden komen voort uit de ervaring van de mensheid vanuit zijn lange geschiedenis, welke tot uiting komen in tradities, normen en waarden, alsmede in praktische gebruiken (“gezond verstand”). Voor een individueel mens gelden, naast deze wetenschappelijke en historische ervaringswaarheden, ook nog eens zijn eigen overtuigingen. Overtuigingen zijn gebaseerd op datgene wat hij of zij in zijn eigen leven voor waar houdt (eigenlijk: van waarde acht), omdat is gebleken dat die overtuigingen tot een goed of beter leven (kunnen) leiden.

Het relativeren van enigerlei vorm van waarheid heeft dus met name betrekking op die tussen mensen gedeelde waarheden en overtuigingen. In onze post moderne natiestaat verbrokkelen die algemene sociale waarheden en waarden steeds verder in de zee van individuele overtuigingen, hetgeen tot maatschappelijke desintegratie leidt, zoals de Canadese filosoof Charles Taylor (foto)  signaleert.

We hechten geen waarde meer aan waarheid, alleen aan zonze persoonlijke overtuigingen. En derhalve is het nu zelfs mogelijk dat machtsbeluste politici feitelijk wetenschappelijk onwaarheden, met kromme redeneringen, middels zelf gecreëerde  schijntegenstellingen, hun ideologische beweringen  tot absolute waarheid verklaren.Veeleer inspelend op emoties dan op de waarheid en rede. De Golf van Moslims die Europa overspoelt….. Het Onderwijs dat beter af is als er wordt bezuinigd. De Globalisering die per definitie bijdraagt aan onze welvaart.

De kernvraag is echter: hoe kunnen we nog tot enigerlei gedeelde waarheid tussen mensen komen, als we via de politiek en media voortdurend worden bestookt met bewuste onwaarheden, welke slechts voortkomen uit machts- en winststreven?  We  ondergraven daardoor fundamenteel  2500 jaar Westerse beschaving in het te niet doen van een gezamenlijk streven naar het Ware.

 

Facebooktwitterlinkedinmail