Pages Navigation Menu

Krijgen we wat we verdienen?

 

De verschillen in inkomen en bezit worden steeds groter in de wereld, ook in Nederland. Belangrijke internationale beleidsmakers noemen dit feit een probleem van de eerste orde. Waarom eigenlijk?

De belangrijkste reden is dat deze verschillen de sociale samenhang in een samenleving verstoren. Vraag je een modale burger in Nederland welke inkomensverschillen hij of zij gerechtvaardigd acht, dan is het antwoord veelal dat iemand met een hogere en zwaardere functie ongeveer 5 x meer mag verdienen dan de modale burger. Dus ongeveer 15.000 euro bruto per maand. Dat is ook ongeveer het maximum van de zgn. Balkenende norm voor de salarissen bij publieke functies, zoals die van de minister-president. Het is ongeveer 10 x het minimumloon.

Meer dan 98% van de huishoudens verdient vele malen minder dan 180.000 euro. In 1% van de huishoudens hebben de partners gezamenlijk meer dan dit inkomen. In de laatste 1% van de huishoudens verdient één partner (meestal de man) meer dan 180.000 euro. Binnen die top 1% (70.000 huishoudens) is de inkomensverdeling zelf weer extreem. Een directeur van een groot bedrijf verdient circa 2 miljoen euro (50 x modaal), maar er zijn er zelfs die 100 euro per minuut verdienen gedurende werktijd  (12 miljoen per jaar). En ook in Nederland zijn er in die kleine top nog extremere verschillen, alhoewel niet zo groot als in de Verenigde Staten.

Grootverdieners hebben meestal ook een belangrijke positie in de samenleving en derhalve een voorbeeldfunctie. Die voorbeeldfunctie is in deze neoliberale tijd funest voor het moreel van de rest van de burgers, vooral door de ego gerichte rechtvaardigingen die grootverdieners verkondigen in de trant van: “…Ik heb deze positie door mijn talent en harde werken bereikt, derhalve heb ik recht op zo’n inkomen” en dus omgekeerd: “.. Als je getalenteerd bent en hard werkt kun je ook zoveel gaan verdienen..”

Maar bij zo’n stelling kunnen heel wat kanttekeningen worden geplaatst.

  1. Talent heb je door de toevalligheid van je geboorte en de sociale omstandigheden van je jeugd, talent is geen persoonlijke verdienste.
  1. Talent en Hard werken is geen garantie voor maatschappelijk en economisch succes. Zoals vele studies aantonen is daarnaast ook nog eens heel veel geluk nodig.
  1. Het bereiken van een top positie vereist tegenwoordig een ook nog eens keiharde sociale concurrentie en een weinig empathische instelling en dat is veel getalenteerde burgers niet gegeven.
  1. Aan de top van de samenleving is slechts plaats voor weinigen. Voor veruit de meeste getalenteerde hardwerkende burgers is er eenvoudigweg geen plaats.
  1. De top van de grootverdieners verkeert veelal in een machtspositie, waarin ze hun eigen inkomens bijna kunnen dicteren, en dat heeft weinig te maken met verdienste. Ze relateren hun inkomen niet aan talent of werk, maar aan de inkomens van anderen in een vergelijkbare positie. De algemeen directeur van de KLM was in de jaren negentig tevreden met een salaris van 225.000 euro (500.000 gulden), omdat dat vergelijkbaar was met anderen in zo’n positie. Dat is inmiddels het vijfvoudige …

Veelal draaien de grootverdieners hun rechtvaardigingen nog verder om: ze stellen dat de meeste burgers weinig verdienen omdat ze hun talenten niet gebruiken en niet hard werken, en dat is hun eigen verantwoordelijkheid (= eigen schuld). En juist die dagelijkse insinuatie is fnuikend voor het sociale weefsel in een samenleving.

De ideologie van de elite “je krijgt, wat je verdient” verklaart alle gemiddelde burgers met een gemiddeld talent en een goed arbeidsethos tot verliezers. Het veroordeelt de talentloze en weinig productieve burgers (de minder validen en de ouderen) tot de marge van de samenleving. Het veroordeelt de mislukten tot diepe depressies van verlies.

Met een dergelijke narcistische ideologie houd je geen democratische burgerlijke samenleving in stand. Deze geperverteerde vorm van samenleving naar ‘verdienste” zal tot een bestuur leiden waarin steeds meer machtscontrole nodig is om de eveneens egocentrische tegenreacties van gewone burgers te kunnen blijven beheersen.

 

Deel of print dit artikel

Facebooktwitterlinkedinmail