Pages Navigation Menu

Waarom de economische recessie nog wel 5 jaar zal duren – slot

robor-001Politici suggereren  dat de harde maatregelen van de afgelopen jaren noodzakelijk waren om weer economische groei te creëren. Mijn stelling : zeker in Nederland zal de economische recessie nog vele jaren duren, zie ook mijn eerdere 2 columns.

Het moge duidelijk zijn dat de geringe economische groei zowel in Europa als wereldwijd, bedrijven zeker niet zal stimuleren om te investeren. Natuurlijk moeten verouderde machines e.d. worden vervangen, maar de productie zal maar beperkt stijgen en dan ook nog eens steeds verder gerobotiseerd, dus vaak met veel minder medewerkers. Van de investeringen zal dus ook maar een beperkte groei impuls uitgaan, derhalve mijn conclusie dat de economische ontwikkeling ook op deze grond de komende jaren maar heel beperkt zal zijn, zelfs al krijgen de ondernemingen gratis krediet.

Wrang in dit verband is dat de wat grotere bedrijven de afgelopen jaren hun winsten behoorlijk op peil hebben kunnen houden. Hun beschikbare banksaldo’s zijn fors gegroeid. De winsten vormen trendmatig een steeds groter onderdeel van het Nationaal Inkomen.  Maar het beschikbare geld wordt niet gebruikt om te investeren, maar om andere bedrijven over te nemen of extra dividend aan aandeelhouders uit te keren. De vraag is dus ook: hoeveel meer winst de ondernemers te moeten maken om wel weer risicodragend te gaan investeren?  Zelfs een bekend conservatieve econome als Heleen Mees pleit nu al voor het extra belasten van de winsten van bedrijven, in plaats van alle bezuinigingen bij de burgers neer te leggen.

De investeringen die ondernemers wel doen zullen natuurlijk extra werkgelegenheid creëren,  of bestaande werkgelegenheid behouden, maar een sterke groei van de werkgelegenheid is in de komende jaren ook vanuit nieuwe investeringen niet te voorzien. Het effect daarvan is dat we de opleidingsniveaus en capaciteiten van vooral jongere werknemers relatief gaan onderbenutten. Net als in de jaren ’80 zullen veel jongeren op andere wijze aan het arbeidsproces gaan deelnemen dan het niveau van hun opleiding mogelijk maakt. De altijd voorziene afname van de arbeidsparticipatie van ouderen is door de steeds hogere pensioenleeftijden jaren uitgesteld en biedt derhalve de komende jaren geen soelaas voor werkgelegenheid.

Ondanks het gebrek aan vooruitzichten op economische groei de komende jaren, zullen desondanks  de werkgevers hun standaard mantra’s te berde blijven brengen: er kan alleen economische groei plaats als de werknemers flexibeler zijn en de arbeidskosten lager worden. Zoals eerder beschreven is het aantal arbeidsplaatsen waarvoor het minimumloon wordt betaald de afgelopen jaren met 30% gegroeid. Inmiddels heeft meer dan een derde van de werkenden een tijdelijk contract of werkt als ZZP-ér? Hoe ver moeten we in deze volgens de werkgevers gaan? Totdat iedereen flexibel werkt en werknemers als in de 19e eeuw dagelijks ontslagen kunnen worden?

Opmerkelijk is altijd dat de politici en managers die blijven pleiten voor flexibilisering van de arbeid en permanente bijscholing, zelf in hun posities nauwelijks geconfronteerd worden met baan- en inkomensonzekerheid. Zij hoeven zich geen zorgen te maken over voldoende inkomen voor gezin en hypotheek. Voor bijscholingscursussen hebben ze het meestal te druk.

Een Europese wedloop om uit concurrentie overwegingen de laagste arbeidskosten tot stand te brengen heeft macro economisch bovendien een tegengesteld effect. Hoe lager de salarissen hoe minder vraag naar producten uit binnen- en buitenland. Met lagere arbeidskosten en dus lagere inkomens concurreren we ons zeker niet naar economische groei, waarvoor zoals in deze serie columns beschreven de fundamentele basis ontbreekt.

Derhalve nogmaals mijn eindconclusie dat de bedrijven, de overheid en de huishoudens nog zeker 5 jaar bezig zullen zijn om de noodzakelijke aanpassingen aan de nieuwe economische realiteit te doen. Pas daarna ontstaan wellicht weer de juiste omstandigheden in Nederland en Internationaal  voor verdere economische ontwikkeling.

 

-

Facebooktwitterlinkedinmail