Pages Navigation Menu

Zwarte zwanen

In het boek ‘Black Swan’ ondergraaft de Amerikaanse wiskundige Nassim Taleb op vernietigende wijze de standaard statistische denkwijzen van wetenschappers, bestuurders en beleidsmakers. Het verklaren van sociaal-economische verschijnselen met behulp van gemiddelden en standaard afwijkingen van gemiddelden onderschat op terreinen buiten de natuurkunde systematisch hoe groot die afwijkingen wel niet kunnen zijn.

Gebeurtenissen in de wereld van mensen volgen lang niet altijd de zgn. statistische normaalverdeling. Dat is de voornaamste reden waarom we als mensen vaak enorm door gebeurtenissen worden verrast. De bankencrises bijvoorbeeld was volgens de uiterst geavanceerde econometrische modellen van de internationale beleidsmakers simpelweg niet mogelijk. Maar het gebeurde toch. Taleb noemde dergelijke gebeurtenissen: ‘ Zwarte Zwanen’ en die term wordt tegenwoordig te pas en te onpas gebruikt door bestuurders als excuus dat ze bepaalde gebeurtenissen niet hebben voorzien.

Als burgers hebben we dagelijks te maken met onjuiste statistische redeneringen. Zo stelt de nieuwe miljoenennota dat wij als burgers er in 2014 gemiddeld 0,5 % op achteruit zullen gaan, inflatie meegerekend. Voor een modaal inkomen circa 10 euro netto per maand. Toch geen reden probeert de regering te zeggen om je hand op de portemonnee te houden.

Kijken we echter naar de ‘puntenwolk’ , de afwijkingen van het gemiddelde van de effecten van de regeringsmaatregelen, dan zijn de afwijkingen enorm. Er zijn veel burgers die er 1-2% op vooruit gaan en er zijn heel wat burgers die er tussen de 5-10% op achteruitgaan. Dat zijn uitzonderingen volgens het kabinet.

Maar voor die burgers vormen die uitzonderingen de Zwarte Zwaan in hun dagelijks bestaan. Juist omdat al jaren steeds weer de zelfden (ouderen) of anderen (jonge ouders, langdurig zieken) hun zwarte zwaan toebedeeld krijgen,  is maatschappelijk sprake van economische angst. Die voorspelde 0,5% verhult compleet de reden, waarom de burgers economisch in staking zijn (zo weinig mogelijk geld uitgeven). Zo langzamerhand weet je immers niet meer wat je nog meer kan overkomen dat niet in de je dagelijkse eigen plaatje van gemiddelden en afwijkingen past.

facebooktwitterlinkedinmail