Pages Navigation Menu

Werkgelegenheid, Innovatie en Arbeidsmarkt (2)

In de jaren zeventig van de vorige eeuw werd voorspeld dat ‘automatisering’ zou leiden tot veel minder werkgelegenheid. De vrije zaterdag was in de jaren zestig ingevoerd en er werd toen al gedacht aan 3-4 daagse werkweken. Men ging er vanzelfsprekend van uit dat de werkgelegenheid over de hele bevolking gedeeld zou worden. Immers we produceerden met zijn allen genoeg in minder tijd voor een welvarend bestaan voor een ieder.

Maar de in de jaren tachtig in gang gezette liberalisering zorgde voor een hele andere tendens. De integratie van de wereldwijde markten had als resultaat dat de economische groei en de nieuwe werkgelegenheid werd verdeeld over de hele wereld. Sedert die tijd is het creëren van werk voor iedereen het centrale thema van ieder kabinet geweest (kabinet Kok: werk,werk,werk…), dat lukte maar met qua koopkracht veel lagere lonen. Feitelijk is daardoor de welvaart van de huishoudens in Nederland sedert het begin van de jaren negentig sterk gedaald. Om het zelfde relatieve welvaartspeil te bereiken als toen, moeten tegenwoordig beide partners in een huishouden werken.

Het enige antwoord dat politici en deskundigen steeds weer geven op de problematiek van lage economische groei en verminderende werkgelegenheid is innovatie, wij moeten een kenniseconomie worden. Maar Azië is nu al bezig een kenniseconomie te worden, daar wordt al jaren fors geïnvesteerd in onderzoek en ontwikkeling, in tegenstelling tot Nederland. Daar komen grote aantallen laag betaalde, maar briljante en uiterst ambitieuze academici beschikbaar, logisch met de miljarden bevolkingen zoals in India en China. Nieuwe kennis verspreid zich razendsnel via internet en cyberspionage. Nieuwe Westerse producten worden in Azië direct geïmiteerd, zie bijvoorbeeld de succesvolle producten van Samsung.

Derhalve zullen we alleen kunnen innoveren in de sectoren waar Nederland traditioneel al sterk is: voeding, chemie, handel, transport en dienstverlening. Het probleem is echter dat deze sectoren niet kunnen zorgen voor honderdduizenden nieuwe banen. Een net aangekondigd hypermodern geautomatiseerd distributie centrum van Wehkamp in Zwolle is innovatief, maar draagt nauwelijks bij aan de werkgelegenheid in die omgeving.

Andere Europese landen hebben natuurlijk dezelfde problemen, behalve Duitsland, maar dat land heeft nog een zeer grote industriële sector, daar worden nog echt kapitaalgoederen en hightech producten gemaakt! We moeten voor economische groei en nieuwe banen dus niet alleen concurreren met Azië, maar vooral ook met onze Europese partners, wiens jonge bevolking ook ijzingwekkende werkloosheidscijfers kent.

Een ander hervormingsthema van politici is het flexibiliseren van de arbeidsmarkt. Ondernemers moeten vrijelijk menselijke hulpbronnen per uur kunnen inhuren en afstoten. Dat houdt de kosten laag. De politiek hoeft daar echter weinig meer voor te doen. Want voor de jongeren van tegenwoordig zijn tijdelijke (nul-) urencontracten al de gewoonste zaak van de wereld. Op grote schaal worden vaste contracten van vertrekkende oudere werknemers al omgezet in goedkope tijdelijke (stage-) contracten voor jongeren. Een van de redenen overigens waarom werkloze 50+ ouderen nauwelijks meer aan het werk komen.

Het is dus onduidelijk hoe de beleidsmakers denken om economische groei te creëren met groeiende werkgelegenheid. Het recept van de jaren tachtig: loonmatiging, werkt niet meer. De steeds lagere lonen voor de flexcontracten van jongeren blijken niet voldoende. Super lage lonen als in de Duitse Hartz IV contracten (400 euro netto per maand…) trekken daar veel immigranten, maar vormen op geen enkele wijze een oplossing voor onze hoog geschoolde jongeren.

Ten tijde van het schrijven van dit artikel, verscheen een rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Dat rapport stelt onomwonden vast dat het Nederlandse ‘verdienmodel’ in de wereldeconomie van de toekomst niet meer gaat werken. De Raad stelt voor om het Nederlandse Onderwijsbestel weer compleet op zijn kop te zetten. Maar daar hebben de afgestudeerde jongeren van deze tijd weinig meer aan. Over hen gaat het laatste deel in deze serie.

 

-

facebooktwitterlinkedinmail