Pages Navigation Menu

Positieve vrijheid: menselijk worden

Onze minister-president Marc Rutte hield kortgeleden in Londen de Isaiah Berlin lezing. Deze jaarlijkse lezing wordt in liberale kring gehouden ter ere van de Engelse filosoof Berlin. Rutte sprak uitvoerig over het begrip vrijheid, maar toch vooral over wat Berlin zelf de negatieve vrijheid noemde. Berlin was vooral geïnteresseerd in wat een mens met zijn positieve vrijheid dient te doen:  “Als anderen ons niet meer belemmeren in onze vrijheid dan bezitten we alleen nog  maar negatieve vrijheid. Maar hoe gebruiken we die verworven vrijheid dan in positieve zin” ?  Op deze laatste vraag ging Rutte niet in en gaan trouwens de meeste liberalen nooit in. Derhalve een essay over de menselijke vrijheid: Mens ben je, menselijk moet je leren worden.

Als samenleving dienen we het fundamentele gebod ‘de mens is de mens heilig’ in de granieten ondergrond van onze instituties te funderen en ten principale geen enkel onderscheid te maken ten aanzien van de menselijke waardigheid van iedere mens in de samenleving. Dat veronderstelt echter zeker niet dat iedere mens zich ook menswaardig gedraagt. Maar wel dat we ook menselijke monsters als Dutroux of Karadzic zelf menswaardig dienen te behandelen, teneinde ons zelf niet met hun onmenselijkheid te besmetten.

Wat is de kern van het mens zijn? Andreas Kinneging, Nederlandse rechtsfilosoof, in navolging van de Duitse filosoof Heidegger, omschrijft de relatie van de kosmisch eenzame mens, worstelend met de wereld en zijn toekomst als een relatie van Zorg. De mens kan niet overleven zonder zich zorgen te maken (met de bijbehorende emoties), zonder te zorgen (te handelen) en zonder zorgzaamheid (het juiste gedrag) voor zichzelf (fysieke en geestelijke gezondheid), voor anderen en voor zijn wereld.

Lees dit essay verder in de rubriek filosofie

 

facebooktwitterlinkedinmail