Pages Navigation Menu

De voortreffelijke mens

Een deugd is een verworven menselijke kwaliteit (voortreffelijkheid), een werkzame kracht in ons,  waarvan het bezit en de uitoefening het ons mogelijk maakt die doelen te bereiken, welke inherent zijn aan het leven en waarvan het gebrek ons daadwerkelijk belemmert om zulke doeleinden te bereiken.        naar : Alisdair MacIntyre, After Virtue (1981)

Wat doen we met onze niet negatief door anderen belemmerde vrijheid, dus onze positieve vrijheid?  Hoe geven we ons leven in positieve vrijheid vorm? Voor iedere mens kan het antwoord in algemene zin volgens Sponville hetzelfde zijn: altijd te streven naar de voortreffelijkheid, waartoe de mens zich in staat heeft getoond. Ons af te vragen wat we willen voor de mensheid. Wat ons eigen idee van mens-zijn is. Onszelf te zien als onderdeel van een lange menselijke geschiedenis, onszelf onderdeel te voelen van de mensheid wiens waardigheid en bereikte beschavingsniveau met alle macht beschermd dient te worden.

Moraal, vooral in de zin van regels, is volgens Comte Sponville slechts een klein onderdeel van de ethiek, de vraag hoe te leven.  Kleinzielige moraal maakt vaak van de ethiek een droefgeestige kwestie. Hij sluit hierbij aan bij de Nederlandse wijsgeer Spinoza, wiens ethiek van een blij leven eigenlijk alle moraal ondergeschikt maakt aan de wijze mens, die liefde kent voor de waarheid, hoe die ook is, en dus in plaats van angstig blij kan zijn.

Om een voortreffelijk mens te zijn hoeven we volgens Sponville alleen maar een goed mens te zijn. En wat is een goed mens: een mens die altijd poogt goed te handelen (Spinoza zou zeggen: adequaat te handelen), niet tegenstaande het feit dat niemand passies als jaloersheid of boosheid altijd kan vermijden.

Altijd pogen goed te handelen is iets wat je vooral tijdens je jeugd, maar ook tijdens je volwassen leven met vallen en opstaan moet leren. Het moet een gewoonte worden, een gewoonte die net als andere gedragingen onderdeel van je karakter worden. Goede gewoonten werden in het verleden veelal deugden genoemd. Deugd betekent letterlijk voortreffelijkheid, uitmuntendheid.

Lees dit essay verder in de rubriek filosofie

facebooktwitterlinkedinmail