Pages Navigation Menu

Waarom zo velen tegen Europa zijn

Zelfs de NRC wordt tegenwoordig beschuldigd van anti-Europese verslaggeving. Hiermee onderschatten deze pro-Europese denkers de mate waarin voor de meeste Nederlanders (en Duitsers en Fransen etc.) het eigen land nog altijd centraal staat in hun identiteitsbeleving, zie bijvoorbeeld de Olympische Spelen. Inmiddels weten de politici wel beter. In het zicht van de Europese verkiezingen opereren ze uitermate behoedzaam, wetend dat sprak is van een breed anti-EU sentiment (al 60%?).

Jonathan Haidt, Amerikaans sociaal psycholoog (foto), onderzocht waarom mensen niet gevoelig zijn voor rationele argumenten. Bijvoorbeeld het argument dat verdere Europese samenwerking juist in deze tijden van economische crisis absoluut noodzakelijk is. Dat komt zo, stelt hij, omdat de meeste mensen slechts argumenten accepteren, welke aansluiten bij al aanwezige onderliggende gevoelsbeelden en overtuigingen.

Hij stelde vast dat waarden als Zorg voor de ander, Rechtvaardigheid, Vrijheid, en Loyaliteit in de eerste plaats worden gedeeld binnen de eigen groep, de eigen religieuze achtergrond en de eigen samenleving, evenals de beleving van tradities, respect, eer, fatsoen en oordelen over goed en kwaad. Gezag wordt daarbij eigenlijk  alleen geaccepteerd van de overheid in eigen land.

De alsmaar voort durende economische crisis, met de ingrijpende overheidsbezuinigingen als gevolg, heeft het  de welvaart  (inkomen, werk, huis, pensioen) van velen sterk aangetast. De massale reactie, om vanuit nationaal perspectief te redeneren, sluit dus volledig aan bij de alom aanwezige anti-Europese sentimenten.

Inmiddels is duidelijk dat Europees gezinde politici en technocraten het Europa project de afgelopen tien jaar te snel vooruit hebben gejaagd. ‘Brussel’ als gezagscentrum, de euro als ‘dure’ eenheidsmunt, de uitbreiding van 12 naar 27 EU landen, de vrije arbeidsmarkt en resulterende migratiestromen uit Oost-Europa en de miljardenverslindende reddingsacties voor Zuid Europese landen. De momenteel heersende antireactie - nu de Europese Unie de belangen van het eigen land, eigen groep, eigen familie bedreigen- is dus volstrekt begrijpelijk. VVD, de SP en de PVV profiteren hier in electoraal opzicht  van door dit anti-Europa gevoel keer op keer te voeden en te bevestigen.

De strategie om de pro-Europa argumenten als moeilijke boodschap kost wat kost te willen verkopen, zoals sommige politieke partijen menen te moeten doen, is dan ook volkomen zinloos.  De meeste mensen horen de argumenten niet, omdat de boodschap compleet strijdig is met hun basale gevoelsbeelden. Zelfs fervente D’66 aanhangers zijn al aan het twijfelen geslagen, zo laten recente opiniepeilingen zien!  Steun voor verdere Europese maatregelen zal dus op argumenten moeten berusten die dichter bij de beleving van de burgers aansluiten.

 

Deel of print dit artikel

facebooktwitterlinkedinmail