Pages Navigation Menu

Wetenschappers spelen een te grote rol in het maatschappelijk debat

In principe heb ik groot respect voor wetenschap en wetenschappers. Voor het fundamentele onderzoek naar de wereld en de kosmos om ons heen. Maar ook voor het onderzoek naar de praktische toepassing van wetenschappelijke kennis in technologie en andere soorten instrumenten en hulpmiddelen. Wetenschappelijke kennis is de enige vorm van ‘kennen’ waar we als mensen samen en onderling op kunnen bouwen voor de noodzakelijke feiten over de werkelijkheid, die onze opinies dienen te onderbouwen.

Wetenschappelijke kennis is echter nooit absoluut waar, maar slechts met een bepaalde mate van waarschijnlijkheid ‘waar’. De mate van waarschijnlijkheid is bij de menswetenschappen meestal veel geringer dan bij de natuurwetenschappen. Resultaten van veel  onderzoeken betreffende mens en samenleving (antropologie, economie, sociologie, psychologie etc.) zijn vaak gebaseerd op statistisch kleine steekproeven, gedurende korte perioden (bijv. 500 studenten in de zomer van 2012 in Groningen). De invloed van een verschijnsel wordt statistisch onderzocht zonder samenhang met andere verschijnselen (bijv. lange mensen leven langer). Veel onderliggende theorieën kunnen niet gefalsificeerd worden: er is geen methode om vast te stellen of ze niet waar zijn (bijv. door de lagere rente zullen bedrijven meer investeren). De onderliggende werkelijkheid is meestal veel gecompliceerder en dat weten onderzoekers, zelfs al werken ze naar beste eer en geweten.

Juist door de genoemde beperkingen, begin ik steeds meer problemen te krijgen met de hedendaagse pretenties van vele wetenschappers. Opgejaagd door publicatiedruk, reputatiejacht en zelfs pure commercie leveren ze ons een overmaat aan resultaten van overhaast en weinig betekenend (soms zelfs ondermaats) onderzoek. Dit geldt zeker in de alfawetenschappen, waar onderzoekers onderzoeksresultaten bij de toelichting veelal ook nog eens voorzien van hun eigen  maatschappelijke percepties en visies.

Daardoor spelen wetenschappers en wetenschappelijke ‘kennis’  naar mijn mening in deze tijd in de media een veel te grote rol in maatschappelijke debatten. Wetenschappers hebben zich daarmee een onevenredig zware autoriteit verworven in het maatschappelijk debat tussen burgers die dagelijks pogen de samenleving van vandaag en morgen vorm te geven naar de waarden die hen lief zijn.

Karl Popper, groot wetenschap filosoof, zei eens: ” Wetenschappelijke kennis levert geen wereldbeelden: betekenissen, waarden of wenselijkheden voor het samenleven van mensen. Wetenschappers hebben natuurlijk ook wereldbeelden, maar dan alleen als private burger”.

-

facebooktwitterlinkedinmail