Pages Navigation Menu

Hoe vrij zijn wij als consument?

Onderdeel van het politiek kapitalistisch geloof is de fictie van de Vrije Consument. Of te wel het geloof dat het een ieder dagelijks vrij staat om naar eigen keuze goederen of diensten op de vrije markt te kopen. Alleen die bedrijven blijven bestaan,  die iets aanbieden wat vrije consumenten willen kopen.

Mijn stelling: we hebben als consument nauwelijks vrijheid. Een groot deel van de consumptiekeuzen zijn al voor ons gemaakt door de ‘markt’ of door de overheid.

Hoe vrij is iemand die een baan heeft met het kiezen van:

1.       Zijn woonsituatie?  De keuzen zijn (zeker in de Randstad) uitermate beperkt.

2.       Energie?  Er zijn drie aanbieders in Nederland die  onderling qua prijzen niet meer dan een halve cent verschillen.

3.       Dagelijkse voeding?  Inmiddels feitelijk grotendeels geslonken tot 4 grote aanbieders: Albert Heijn, Jumbo, Lidl en Aldi.

4.       Zorg?  We kunnen kiezen uit vele maar onderling nauwelijks verschillende verzekeraars. Alleen wie goed zoekt kan een kwalitatief betere behandeling bij de juiste arts  vinden.

5.       Mobiliteit?  Bus of trein heb je niet te kiezen. Alleen het type auto.

6.       Communicatie? We kunnen maatschappelijk nauwelijks meer functioneren zonder tv, mobi of internet. We kunnen kiezen uit een paar providers, maar niet op basis van grote prijsverschillen.

7.       De kosten van kinderen (behalve door ze niet te ‘nemen’)?

Van deze uitgaven wordt het aanbod en de prijs van Wonen, Energie, Zorg en Mobiliteit grotendeels bepaald door overheidsbeleid en overheidsbelastingen, niet door de markt.

De vrijheid van de consument kan dus slechts tot uiting komen in zijn dagelijkse boodschappen en in de besteding van zijn restinkomen (na dat bovenstaande 7 posten zijn betaald).  De meeste huishoudens waar man en vrouw samen ongeveer 1,5 keer modaal verdienen (bruto circa 4.200 per maand) hebben maar een bescheiden bedrag aan restinkomen. Dat restinkomen kan ook maar één keer worden uitgegeven.

Conclusie: de vrijheid als consument is voor de meesten van ons zeer beperkt. Die vrijheid hebben alleen de veelverdieners met veel restinkomen boven de uitgaven voor bovenstaande 7 structurele consumptie uitgaven.

Toch dient de fictie van de vrije consument maatschappelijk ergens toe. Het is de worst van de vrije consumptie die ons moet stimuleren hard te studeren en te werken. Dan verdienen we wellicht ooit zoveel dat we echt vrij zijn in onze consumptie.

facebooktwitterlinkedinmail