Pages Navigation Menu

‘Resultaten’ van wetenschappelijk onderzoek vaak onzin

ionidusInmiddels is John Ionnidis befaamd en berucht. Deze 10 jaar geleden volstrekt onbekende Grieks-Amerikaanse medische wetenschapper heeft aangetoond dat heel veel resultaten van wetenschappelijk onderzoek niet valide zijn. Dat veel van die ‘nieuwe kennis’ die we dagelijks in de kranten lezen complete onzin is.  Soms zelfs voor de samenleving gevaarlijke onzin, gepubliceerd onder hoge druk van het aantal te produceren artikelen, van het behouden van financiering voor onderzoek of ten behoeve van gevestigde commerciële- en politieke belangen.

Tot op heden is Ionnidis befaamde artikel in 10 jaar  al 1,1 miljoen keer gedownload van internet door geschrokken collega’s. Hij doet een tiental aanbevelingen om kletspraat van echte onderzoeksresultaten te scheiden. Blijkbaar moeten wij als leken ons ook al bij wetenschappelijk nieuwtjes die 10 vragen stellen (zie onder), maar dat is ondoenlijk. Het enige wat we als leken kunnen doen is voortaan ieder verhaal over resultaten van wetenschappelijk onderzoek met gezond wantrouwen tegenmoet treden, nu de wetenschappelijke wereld zo langzamerhand op een grove manier ons publieke vertrouwen beschaamt. Als we niet meer kunnen vertrouwen op wetenschap, waar dan nog wel op?

Wetenschappelijk onderzoek bedrijven kost veel tijd en vooral rust (afwezigheid stress) om tot de juiste onderzoekvragen en -aanpak voor het onderwerp te komen. Gebleken is dat commerciële en financiële druk in deze funest is.

Als ik weer een wetenschapper op televisie zie die allerlei uitspraken zie doen over zaken waarin hij of zij niet eens onderzoek heeft gedaan, dan stel ik mezelf tegenwoordig altijd de 11e vraag: waarom is uw opinie gezaghebbender dan die van een andere burger ? (bijv. hersenspecialist Schwaab over kinderopvoeding….).

Dit zijn Ionnidis vragen:

1. Staat het onderwerp van onderzoek in de algemene belangstelling? Dan hebben wetenschappers altijd haast met publicatie: denk aan voeding en gezondheid.
2. Zijn de resultaten van het onderzoek in overeenstemming met het gezonde verstand? Ook van wetenschappers hoef je immers niet zo maar iets meer aan te nemen.
3. Bevestigt het onderzoek bestaande vooroordelen? Wiens belang is het om dergelijke vooroordelen te onderstrepen?
4. Hebben de onderzoekers of de opdrachtgevers belang bij de uitkomsten van het onderzoek? Vaak het geval bij medicijnstudies met grote commerciële belangen.
5. Hoeveel proefpersonen of onderzoeksobjecten werden in het onderzoek betrokken? Minder dan 1000 objecten of proefpersonen in een onderzoek geven vaak zinloze resultaten.
6. Is de ontdekking wel nieuw of is het onderzoek vele jaren eerder reeds door anderen verricht en met andere resultaten? Dit is volgens Ionnidis vaak het geval.
7. Was toeval in het onderzoek niet gewoon een belangrijke factor? Dat is vaker dan gedacht het geval.
8. Hoeveel onderzoekers hebben aan het onderzoek gewerkt? Een eenling produceert vaak gewenste resultaten (denk aan Diederik Stapel).
9. Werken op meer plaatsen in de wereld onderzoekers aan dit onderwerp? Dan vindt meer controle van onderzoekers onderling plaats.
10. Is het onderzoek gepubliceerd in een echt gerenommeerd vakblad, dat zich wel hoedt voor broddelwerk? Er bestaan heel veel puur commerciele wetenschappelijke tijdschriften die alles los en vast publiceren.

-

facebooktwitterlinkedinmail